2021 Çip Krizi

2021 Çip Krizi

electronic devices, chip, memory

Pandeminin üstümüze sürüyle gönderdiği krizlere bir yenisi daha eklendi: Çip Krizi.

Yavaş yavaş halk arasında konuşulmaya başlanmış olsa da, çoğu insanın sebebini merak ettiği bu konuya değinmeden önce, yaşanan güçlüğün büyüklüğüne çok kısa bir şekilde bakalım. Geçtiğimiz günlerde bu krizden etkilenen Ford, Honda, General Motors ve Volkswagen gibi üreticilerin arasına, Stellantis ve elektrikli araba üreticisi Nio da katıldı. Adı geçen bu firmalar kriz sebebiyle ya üretimlerini kısıtlamış ya da tamamen durdurmuş durumdalar. Yıllardır araba üreten bu büyük firmaların en çok sattıkları araçların bile üretimini durdurmak zorunda kalması, akıllara birçok soru getiriyor.  

Araç üretimi, illüstrasyon.
(Background vector created by katemangostar – www.freepik.com)

Sektörde bu kadar büyük bir aksamaya sebep olan “çip” nedir?

Çipler aslında en çok kullandığımız akıllı telefonlardan tutun, bilgisayarlara kadar birçok kullanım alanına sahiptir. Temel olarak takıldığı cihazın beynidir de diyebiliriz. Tabii her ne kadar bunun farkında olmasak da günümüz araçlarının da önemli bir parçasıdır. Örnek olarak aracınızın içindeki ekrandan radyoyu açmanız veya hız sabitleyiciyi kullanabilmeniz bu çipler sayesinde gerçekleşmektedir. Bunlara ek olarak belki de fark edemeyeceğiniz bir sistem olan aracınızın dinamik yakıt yönetimi de yine bu çiplerle sağlanmaktadır. İşin özü, eğer bu çipi aracınızdan çıkarmak isterseniz, elinizde mekanik parçalardan ibaret bir taşıt kalacaktır.

technology, industry, big data

Üretim ve Maliyet

Öncelikle çoğu üründe olduğu gibi çiplerde de tek bir seçenek ve fiyat bulunmamakta. Üretim maliyeti açısından 1 ila 33 dolar arasında farklılık göstermektedirler. Ayrıca kullanılan alanlarda da farklılık gösterebilirler. Bu farklılığa en iyi örnek, çip krizinin en çok darbe vurduğu General Motors’dan verilebilir. GM, çip tedarikinde yaşanan kıtlık sebebiyle 2 modelinden dinamik yakıt yönetim modülünü çıkardığını açıkladı. Bu, şu anlama geliyor; 2021 model yılına sahip araçları yakıt miktarı aynı olmasına rağmen, daha kısa bir menzile sahip olacak üstelik emisyon oranı da daha yüksek olacak. Sıkıntının büyüklüğünü bu örnekten kolay bir şekilde görebilirsiniz.

Peki Neden böyle bir kıtlık oluştu?

Bu sorunun tek bir cevabı olmamakla birlikte kesin ve net bir cevap da henüz bulunmamakta. Fakat elimizdeki bilgiler az çok tahmin etmemize olanak sağlıyor.

Pandemi ve Arz-Talep dengesizliği

Neredeyse dünyadaki herkese bir anda evlerinden çıkmamalarını söylemek, elbette küçük etkiler bırakacak bir durum olmadı. Sanal ortama ihtiyacın artması, sektörün çok da alışık olmadığı bir talebe maruz kalmasına yol açtı. Öğrencilerin uzaktan eğitim için bilgisayarlara fazlaca yönelmelerine ek olarak Wall Street Journal’a göre oyun konsolu siparişindeki artış da bu talebin en önemli açıklayıcılarından birisi olabilir. Dikkatlerden kaçmaması gereken nokta, fazlasıyla talep edilen bu ürünlerin üretimi için çipe ihtiyaç olması. Bununla birlikte, otomobil üreticileri pandemi sebebiyle satışların düşmesinden dolayı zarar etme endişesiyle çip siparişlerinde kısıtlamaya gitti. Fakat gelin görün ki işler beklendiği gibi olmadı. Hızlı toparlayan otomotiv sektörü yeniden üretimini arttırmaya gidince, çip üreticileri başka alanlarda üretime başlamışlardı bile. Bundan dolayı bu hızlı geri dönüşe yönelik yeterli çip üretimi otomotiv sektörü için sağlanamadı.

child, student, video conference

Kârlılık

İşin diğer tarafında yer alan çip üreticileri için, bu işten elde ettikleri kâr da önemli bir faktördür diyebiliriz. Çünkü akıllı telefon ya da bilgisayar için çip üretmek, arabaya kıyasla daha kârlı bir hale gelmeye başladı. Bundan dolayıdır ki, çoğu akıllı telefon ve bilgisayar üreticisi sektörün en büyüklerinden olan Tayvan’a yöneldi. İşte tam da bu noktada karşımıza bir sorun daha çıkıyor.

Tayvan’da Kuraklık Sorunu

Tayvan son 56 yılın en kurak dönemini yaşıyor. Dolayısıyla hükümet, su rezervlerini korumak adına çip üretiminde kilit rol oynayan yarı iletken üreticisi fabrikalarına giden su miktarını kısmış durumda. Haliyle çip üretimi bir darbe de buradan alıyor. Ek olarak bu noktada ilginç bir durum da oluşmuş durumda. Otomotiv sektörünün devlerinden Almanya, Tayvan’dan çip için yardım isterken; diğer ülkelere nazaran aşı konusunda geride olan Tayvan, Almanya’dan “aşı önceliği alma” konusunu incelemeye aldı.

Sonuç Nedir?

Öne çıkan tüm bu sebepler, 2021 yılında yaşanan bu çip krizini açıklar nitelikte. Olay sadece araba sektöründeymiş gibi görünse de, aslında daha genel bir krizle karşı karşıyayız. Çip krizi, ilk olarak araba endüstrisini etkiledi. Fakat bu sorun yavaş yavaş diğer sektörlere de sıçramaya başlamış durumda. Yukarıda bahsettiğim diğer teknolojik aletlerin üretiminin de ilerleyen günlerde aksaması, uzak bir ihtimal değil. Tabii tüm bu yaşananlara karşılık olarak olumlu gelişmeler de bulunuyor.

Milyarlarca Dolarlık Yatırımlar

Endüstrinin yaşadığı çip krizi, yatırımcıların ve ülkelerin dikkatini hayli çekmiş durumda. Bu durumun şirketleri ve ülkeleri adeta çip konusunda yarışa soktuğunu söyleyebiliriz. Intel, geçtiğimiz günlerde ABD’nin Arizona eyaletinde 20 milyar dolarlık yatırımla iki yeni fabrika açmayı planladıklarını açıkladı. Bu yarışta Asya ülkeleri de boş durmuyor elbette. Güney Kore’nin ünlü şirketi Samsung, 2030 yılında en büyük çip üreticisi olmayı hedef edinmiş durumda. Ülkeler bazında ise Çin, dışa bağımlılığını azaltmak amacıyla iki ulusal varlık fonu yardımıyla ülkedeki lider çip üreticisi SMIC’a 2,25 milyar dolarlık finansman sağladı. Anlaşılan o ki kriz atlatıldıktan sonra eskisinden daha güçlü bir şekilde geri dönmeleri gayet mümkün.

Japon mikro işlemci üreticisi Renesas Electronics'in Hitachinaka, Ibaraki vilayetindeki Naka çip fabrikasındaki çalışanlar. 10 Haziran 2011 (Fotoğraf - Kazuhiro NOGI / AFP)
Japon mikro işlemci üreticisi Renesas Electronics’in Hitachinaka, Ibaraki vilayetindeki Naka çip fabrikasındaki çalışanlar. 10 Haziran 2011 (Fotoğraf – Kazuhiro NOGI / AFP)

Kaynakça:

Wall Street Journal

Bloomberg

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir